Interieur van het Evoluon met tentoonstellingen onder de opvallende koepelconstructie.

Highlights

Evoluon in Eindhoven: van Philips-geschenk tot toekomstmuseum

Een schotel van 77 meter doorsnee, gedragen door betonnen V-vormen: het Evoluon kreeg een uiterlijk dat paste bij zijn onderwerp. Hier draaide het vanaf de opening in 1966 om wetenschap, techniek en vooruitgang. Het voormalige Philips-expositiecentrum is inmiddels een rijksmonument en huisvest het Next Nature Museum. Ook wordt het gebruikt voor congressen en evenementen.

De geschiedenis begint bij Frits Philips, die Eindhoven en zijn inwoners een leerzaam geschenk wilde geven voor het 75-jarig bestaan van het bedrijf. Dat werd geen tentoonstelling met uitsluitend Philipsproducten, maar een plek waar een breed publiek kennis kon maken met wetenschap en techniek.

Een schotel op twaalf V-vormige paren

Louis Kalff en Leo de Bever werkten samen aan het ontwerp. Hun lensvormige gebouw week nadrukkelijk af van een gebruikelijk expositiecentrum. Onder de schotel staan 24 betonnen kolommen, paarsgewijs opgesteld in twaalf V-vormen. Die constructie is een belangrijk onderdeel van het herkenbare silhouet.

De gedurfde vorm riep tijdens de ontwikkeling vragen op over de uitvoerbaarheid en stabiliteit. TNO Delft maakte schaalmodellen en testte de vorm en constructie. Daarmee konden de zorgen worden weggenomen. Het futuristische uiterlijk berustte dus op technisch onderzoek.

Ook de vijver hoort bij het architectonische verhaal. Die heeft dezelfde diameter als de schotel: 77 meter. Het Architectuurcentrum Eindhoven beschrijft de vijver als een afspiegeling of schaduw van het gebouw. De overeenkomst in maat verbindt het water en de schotel tot één ontwerp.

Wetenschap om zelf te ontdekken

Frits Philips dacht al vanaf eind jaren vijftig na over een permanent expositiecentrum. De ervaring met het Philipspaviljoen op de wereldtentoonstelling Expo ’58 speelde daarbij een rol. Het Evoluon opende uiteindelijk op 24 september 1966.

De Engelse vormgever James Gardner ontwierp de oorspronkelijke tentoonstelling. Oude folders beschreven drie ronde galerijen en interactieve presentaties. Het doel was om wetenschap en techniek toegankelijk en begrijpelijk te maken. De inhoud ging daarmee verder dan een presentatie van wat Philips zelf produceerde.

In 1989 sloot het Evoluon als publiek museum. Bezoekersaantallen liepen terug, de exploitatieverliezen namen toe en de inzichten over wetenschapscommunicatie veranderden. Van 1993 tot 1998 was er nog een Philipsgerichte tentoonstelling voor genodigden, onder wie relaties, scholen en verenigingen. Daarna bleef het gebouw vooral in gebruik als congres- en evenementenlocatie; vanaf 1998 konden ook bedrijven buiten Philips de faciliteiten gebruiken.

Opnieuw een museum, met een vernieuwd interieur

Op 24 september 2022 keerde het publiek terug bij de heropening als museum, toen met de tentoonstelling Retro Future. Next Nature richt zich op de verhouding tussen technologie, natuur en mens, met interactieve tentoonstellingen en installaties over onder meer toekomst en duurzaamheid.

Voor die nieuwe fase ontwierp M+R de entree, lounge, het restaurant en de vergaderruimten. Het bureau wilde de bestaande inrichting zo veel mogelijk benutten en het monument zijn oorspronkelijke uitstraling teruggeven. Blauw kreeg een belangrijke rol: volgens M+R past die kleur bij techniek en toekomst en sluit hij aan bij Next Nature en Philips.

Wil je het Evoluon bezoeken, begin dan bij de officiële museuminformatie van Next Nature om na te gaan wat er op dat moment wordt aangeboden. De heropeningstentoonstelling uit 2022 is geen bevestiging van het huidige programma. Ook betekent de combinatie van museum en evenementenlocatie niet dat alle gebouwonderdelen met een regulier museumticket toegankelijk zijn.

Illustratieve foto. Foto: Solches, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons